Vragen bij de special Oudere kinderen

Voor het bijwonen van de livesessie en het invullen van een aantal vragen bij de special Oudere kinderen, krijg je 4 punten voor je kwalificatiedossier. Je ontvangt na het invullen een bewijs van deelname voor de 4 punten. De punten zijn niet geaccrediteerd.

    Ik heb de verdiepende livesessie op 3 april bijgewoond (Je kunt het formulier niet verzenden als je de livesessie niet hebt bijgewoond, dit is voorwaarde voor het verkrijgen van de 4 punten)

    Gegevens voor het bewijs van deelname

    Materialenkast

    Een kijkje in de kast in onze behandelruimte

    Een overzicht van een aantal van mijn favoriete materialen voor oudere kinderen met behandeldoelen en toepassingen.

    Gesprekjes voeren met oudere kinderen

    Stapel gesprekskaartspellen

    Zoals ik al eerder zei, bieden gesprekjes een mooie gelegenheid om te werken aan de conversatievaardigheden. Maar het moet natuurlijk wel ergens over gaan! Ik maak bij oudere kinderen vaak gebruik van de vragen en onderwerpen die in deze spelletjes/kaartensets aan bod komen.

    Bij het spel Spring Kikker spring! worden aansprekende situaties besproken. Zoals: 'Ze zeggen dat je niet zo de baas moet spelen' of 'Je krijgt voor je verjaardag een puppie'. Je kunt met het kind bespreken wat het zou doen in deze situatie: 'Hoe zou jij je voelen?' 'Wat zou je zeggen?' Er zitten grote emotiekaarten bij die je op de grond kunt leggen en waar het kind of de kinderen als je het in een groepje doet op kunnen staan. Nadeel is dat er alleen emotiekaarten zijn van de vier basisemoties maar je kunt eventueel zelf nog emoties aan toevoegen of eerst de basisemotie benoemen en daarna de compexere emotie. Daarna zou je de situatie nog kunnen uitspelen.

    Met de 60 gesprekskaarten van het Communikaartspel kun je de communicatieve vaardigheden oefenen, met leuke spelelementen en een uitwisbare scorekaart. Daar krijg je oudere kinderen zeker mee aan de praat.

    Kinderen met een kleine woordenschat

    Vanaf groep 5 gaat het lezen een grote rol spelen bij de groei van de woordenschat. Kinderen die veel lezen breiden hun woordenschat meer en sneller uit dan kinderen die weinig lezen.
    Een kind dat ongeveer een kwartier per dag leest, verwerft ca 1000 nieuwe woorden per jaar.

    Een stapel van onze bibliotheekboeken

    Dat is heel goed nieuws! Dat betekent dus dat het veel oplevert en dat het heel belangrijk is om kinderen (met hun ouders) aan het lezen te krijgen.

    Wij hebben in onze praktijk een minibibliotheek met leesboeken op allerlei niveaus. We lenen regelmatig boeken uit aan kinderen omdat we hebben gemerkt dat niet alle ouders gelegenheid hebben of nemen om met hun kind naar de bieb te gaan.

    Elk jaar probeer ik op de vrijmarkt weer nieuwe boeken te scoren voor een prikkie. Hoewel ik mijn voorkeur heb voor bepaalde boeken en andere boeken echt niet leuk vind, is het naar mijn idee het allerbelangrijkst om kinderen aan het lezen te krijgen. Een jongen in mijn praktijk, Ahmed is lezen leuk gaan vinden toen hij de boeken van Dog Man ontdekte. Lekker laten lezen dan maar.

    Naast gewone leesboeken die wij uitlenen aan kinderen hebben wij in onze praktijk ook andere boeken waarbij kinderen aan het lezen worden gezet zoals een kookboek en informatieboeken, handleidingen van spelletjes die je samen kunt lezen. Dat kan de motivatie van kinderen verhogen. Wij werken ook met beloningen: kinderen mogen een klein cadeautje uit onze cadeautjesdoos kiezen (potlood, schriftje, sleutelhanger o.i.d.) als ze een boek hebben gelezen. Later krijgen ze een boek als ze er 5 hebben gelezen. Dit is voor sommige kinderen echt een stimulans om te gaan lezen.

    Het bijzondere beestjesboek

    Het boek van vergelijkingen

    Pagina uit Het boek van vergelijkingen

    Het grote kookboek voor kinderen

    Het grote Waarom boek

    Spelletjes voor oudere kinderen

    stapel spelletjes uit de kast

    Bij oudere kinderen gebruik je vaak weer andere spelletjes dan bij jongere kinderen. Deze spelletjes gebruik ik bij oudere kinderen vaak. Ik noem bij elk spel een logopedisch doel waarvoor ik het spel gebruik:

    • 30 seconds: omschrijven of synoniemen oefenen
    • Geen ja en geen nee: inversie en flexibel antwoord formuleren
    • Tik tak Boem junior: woordvinding
    • Regenwormen: begrijpend lezen (handleiding)

    Taalhelden ven Kidsweek

    Laatst hebben we ook het spel taalhelden van Kidsweek aangeschaft. Het is een educatief spel om begrijpend lezen te oefenen. Het spreekt kinderen heel erg aan omdat ze monsters moeten verslaan. Daarvoor moeten ze vragen beantwoorden over korte teksten en opdrachtjes maken. Bijvoorbeeld  'bedenk een andere titel voor deze tekst'.

    Er zijn verschillende niveaus, van niveau  1 (groep 4/5) tot niveau 3 (groep 8). Nadeel van het spel is dat het lang duurt als je het volgens de regels speelt en dat je het echt even uit moet zien te vinden. Hier vind je meer informatie en voorbeelden van vragen en opdrachten in het spel.

    Eerder heb ik het thema Game on gemaakt voor Logoplein. Mijn conclusie aan het eind van het thema is: Als je spelletjes doet in je logopedische behandeling heb je dus 2 vliegen, of nee, 3 vliegen in een klap! Namelijk: 1. op een aantrekkelijke manier werken aan je logopedische doelen, 2 trainen executieve functies 3. Oefenen sociale vaardigheden.

    Materiaal voor taaldenken en vertelvaardigheid

    Story starters
    Een set kaarten voor stimuleren van de taaldenkrelatie. De kaarten nodigen uit tot vertellen en je kunt er allerlei vragen bij stellen zoals 'Wat denk je dat er aan de hand is?' 'Wat zou er gebeurd kunnen zijn?' 'Hoe zou dit weer opgelost kunnen worden?' 'Wat hebben we dan nodig?' Deze kaarten kunnen ook gebruikt worden om een verhaal over of bij te maken.

    Denkvierkanten
    Een set kaarten waarbij op elke kaart vier afbeeldingen staan. Bedenk samen met het kind welke afbeelding er niet bij hoort en waarom niet. Let op er is niet maar één goed antwoord. Bedenk zoveel mogelijk argumenten per afbeelding.
    Hier vind je ook denkvierkanten die je op je computer kunt laten zien en zo ook aan ouders kunt meegeven.

    Storystarters

    Voorbeeld storystarters

    Denkvierkanten

    Overige materialen

    LegoVoor communicatieve functies en vertelvaardigheid
    Proefjes.nl Voor begrijpen en verwoorden van taaldenkrelaties
    My Playhome en OsidentifyApps voor woordenschat, zinsbouw en communicatieve vaardigheden
    StreetviewWebsite voor complexe zinnen en communicatieve vaardigheden
    Googeltrucs op goochelaar.nlVragen om uitleg. Bijvoorbeeld Goocheltruc 15 potlood laten zweven
    Schermspel tekenenAllebei een vel papier en potlood met een scherm ertussen: vertelvaardigheid, vragen om herhaling of verduidelijking
    Knutselen weerstation of insectenhotelVoor woordenschat, taaldenken en vragen om communicatieve vaardigheden.
    Regenmeter maken (schooltv.nl)
    Voorbereidingsformulier taaldenkgesprek insectenhotel maken
    Eigen filmpje kinderenLaat kinderen thuis een filmpje maken waarin ze een rondleiding geven door hun huis of kamer: voor vertelvaardigheid en communicatieve vaardigheden zoals afstemmen en rekening houden met de voorkennis van de luisteraar.

     

    Leesvoer

    Behoefte aan meer behandelmateriaal en -methoden

    Ik deel hier 4 artikelen. Een artikel van de NVLF,  een blog die ik eerder schreef voor Logoplein over het belang van woordenschat en een artikel over taaldenkgesprekken. Het vierde artikel is een Engelstalig artikel uit 2020 voor als je nog wat meer verdieping wilt.

    In het eerste, al wat oudere artikel, wordt een overzicht gegeven van de logopedische behandeling van kinderen van 8 tot 12 jaar met een TOS. Er is literatuuronderzoek gedaan naar deze groep en er is een digitale enquete afgenomen bij ruim 200 logopedisten. De meeste van deze logopedisten werken in het cluster-2 onderwijs.

    Uit de literatuur blijkt dat behandeling effectief zou kunnen zijn maar er is weinig onderzoek gedaan naar de effectiviteit van logopedische behandeling bij oudere kinderen. Ook zijn er weinig behandelmethoden bekend voor kinderen met een TOS. Logopedisten die hebben meegedaan aan de enquete geven aan dat zij behoefte hebben aan meer behandelmateriaal en meer behandelmethoden voor deze doelgroep. Het artikel eindigt met een aantal aanbevelingen.

    • Ga uit van wat het kind het meest belemmert
    • Betrek het kind bij het stellen van doelen en prioriteiten
    • Maak gebruik van van metalinguistisch vermogen van het kind
    • Integreer de taalaspecten in een communicatieve setting
    • Besteed expliciet aandacht aan de generalisatie
    • Denk aan mogelijkheden om het kind in een groepje te behandelen
    • Werk zowel direct als indirect zodat er meer kans is verandering van gedrag

    Ellen Gerrits, Esther van Niel, Felicia Allard, Gerda Bruinsma, Lieke Kant, Sanne Donker, Yasmijn Moonen (2015). Logopedie bij oudere kinderen: Inhoud en vorm van de behandeling van kinderen met een specifieke taalontwikkelingsstoornis in de leeftijd van 8 tot 12 jaar. NVLF, 10 juli 2015.

    Lader Bezig met laden...
    EAD logo Duurt het te lang?

    Opnieuw laden Laad het document opnieuw
    | Open Openen in nieuwe tab

    Blog Anja Scheffer (2021). Het belang van een goede woordenschat. https://www.burgerscheffer.nl/blog/het-belang-van-woordenschat/

    Lader Bezig met laden...
    EAD logo Duurt het te lang?

    Opnieuw laden Laad het document opnieuw
    | Open Openen in nieuwe tab

    Artikel Damhuis en Tammes (2018). Werken aan taaldenkgesprekken in W&T Tijdschrift Taal, jaargang  9, nummer 13, p 22-27

    Lader Bezig met laden...
    EAD logo Duurt het te lang?

    Opnieuw laden Laad het document opnieuw
    | Open Openen in nieuwe tab

    Artikel Catherine H. Balthazar, Susan Ebbels, and Rob Zwitserloodd. Explicit Grammatical Intervention for Developmental Language Disorder: Three Approaches. Uit:Language, Speech, and Hearing Services in Schools • Vol. 51 • 226–246 • April 2020 • Copyright © 2020 American Speech-Language-Hearing Association

    Lader Bezig met laden...
    EAD logo Duurt het te lang?

    Opnieuw laden Laad het document opnieuw
    | Open Openen in nieuwe tab

    Inventief behandelen principe 4

    Behandelfragment proefje doen

    Wat kun je zeggen over de betrokkenheid van deze jongen? Wat zie je?

    Welke logopedische toepassingen zie jij voor dit proefje?

    Drie tips om ze aan de praat te krijgen

    In 2016 schreef ik  Drie tips om oudere kinderen aan de praat te krijgen. De tips uit de blog zet ik zelf nog steeds in bij de oudere kinderen die ik behandel:

    • Laat de kinderen een spel, of sport uitleggen waar ze zelf enthousiast over zijn. Dit vraagt heel veel van de formuleringsvaardigheid van kinderen. Bovendien krijg je ook nog informatie over de taalgebruiksaspecten, namelijk afstemmen en rekening houden met de voorkennis van luisteraar.
    • Zet Google Maps Street View in: Zoek het adres van het kind op en laat hem/haar vertellen wat er allemaal in de buurt is. Dit lokt vaak complexere zinnen uit, bijvoorbeeld: “als je naar rechts gaat kom je op het voetbalveldje”. Als het nodig is kun je ook nog vragen om uit te leggen waarom dit zo’n leuke buurt is om te wonen. Mijn ervaring is dat kinderen het heel leuk vinden om hun woonomgeving te laten zien en daarover te vertellen.
    • Creëer een probleem, bijvoorbeeld je schip is vergaan en je bent op een onbewoond eiland aangespoeld. Of je bent op vakantie en je belangrijke papieren en portemonnee zijn gestolen. Stel niet te veel vragen maar laat het kind vooral zelf vertellen.

     

    Samenvatting principe 4: Kies pakkend materiaal

    • Kies materiaal dat past bij de doelen die je hebt gesteld. Bij spreekinitiatief nemen bijvoorbeeld heb je iets nodig wat ook echt uitlokt om er iets over te vertellen.
    • Sluit met je materiaal aan bij de interesses van het kind.
    • Denk out of the box: Sommige werkvormen of materialen zijn helemaal niet bedoeld voor therapeutische doelen maar wel goed bruikbaar. Denk aan Streetview: dit lokt heel veel taal uit en ook langere zinnen met bijvoorbeeld ‘als’. Maar ik gebruik ook googeltrucs voor het vragen om uitleg of uitleg geven.

    Inventief behandelen principe 3

    Behandelfragment Streetview

    Wat kun je bij dit fragment zeggen over de communicatieve setting?

    Hoe is de betrokkenheid van Emirhan? Hoe komt dat denk je?
    Voor welke logopedische doelen zou je streetview nog meer kunnen gebruiken?

    Behandelfragment Denkvierkanten

    Wat zou hier mijn doel zijn voor deze jongen?

    Voor welke logopedische doelen kun je deze kaarten nog meer gebruiken?

    Samenvatting principe 3: Creëer een communicatieve setting

    • Interactie is een natuurlijke leeromgeving
    • Gesprekjes bieden veel kansen om te werken aan de conversatievaardigheden maar ook aan het verwoorden
    • In een dialoog kun je als volwassene steeds het goede gedrag modelen zoals vragen stellen of oogcontact maken

    Inventief behandelen principe 2

    Behandelfragment Lego

    Wat maakt hier een pregnante context?

    Waarom leg ik het materiaal op een gegeven moment wat verder weg? Welk materiaal zou je in plaats van Lego kunnen gebruiken voor hetzelfde doel?

    Samenvatting principe 2: Bedenk pregnante contexten

    • Zorg voor contexten waarin het kind de noodzaak voelt om zinsconstructie of communicatieve functie te gebruiken
    • Bedenk in welke situatie je bepaalde zinsconstructies bijv. onderschikkende zinnen gebruikt. Dit doe je als je iets wilt uitleggen bijvoorbeeld bij een proefje of als iets moet uitleggen. Of wanneer is het belangrijk om veel vragen te stellen of je verhaal heel duidelijk te vertellen?

    Inventief behandelen principe 1

    Behandelfragment Bouke Bouwt

    Wat is mijn doel bij Eymen hier? Hoe gebruik ik het metalinguïstisch vermogen van deze jongen?

    Ik gebruik vaak Bouke Bouwt in combinatie met Metataal. Ik wissel dit af omdat kinderen het vaak ook leuk vinden om zinnen te bouwen bij Lego. Een nadeel van Metataal vind ik dat er weinig enkelvoudige zinnen inzitten. Die heb ik er zelf bij gemaakt zoals extra oefeningen met congruentie en voltooid deelwoorden. Het spiekbriefje van Metataal gebruiken we ook vaak bij Bouke bouwt. Je ziet in het fragment ook dat Eymen een paar keer kijkt naar het spiekbriefje in zijn schrift.

    Behandelfragment Lange zinnen maken

    Hoe maak ik gebruik van het metalinguistisch vermogen van Eymen?

    Eymen is normaal snel afgeleid terwijl hij nu gefocust is. Hoe zou het komen dat Eymen zo betrokken blijft bij deze oefening?

    Samenvatting Principe 1: Werk doelgericht met afgebakende doelen

    • Werk met afgebakende doelen. Uit de literatuur blijkt dat doelgerichte therapie het meest effectief is.
    • Maak het kind bewust van het doel waar je aan werkt en vertel ook waarom je aan dat doel werkt. Dit verhoogt de motivatie van het kind en daardoor ook het effect van de behandeling. Maak je doel visueel door een plaatje of door het te schrijven op een geeltje
    • Maak gebruik van metalinguistisch vermogen. Laat het kind zelf beoordelen of de zin goed was, het verhaal compleet was of de verstaanbaarheid goed was.
    • Bij oudere kinderen werk je in plaats van stoornisgericht vaker aan het aanleren van compensatiestrategieën. Bij een ouder kind met TOS zal de stoornis niet meer verdwijnen maar kan het kind wel strategieën leren om om te gaan met zijn beperkingen.

    Oudere kinderen

    Wat maakt de behandeling van oudere kinderen anders dan de behandeling van jongere kinderen?

    Zoals uit het artikel Logopedie bij oudere kinderen bij Leesvoer blijkt is er weinig onderzoek gedaan naar de behandeling van oudere kinderen en zijn er ook weinig behandelmethoden of methodieken. In de enquête behorend bij het onderzoek geven logopedisten aan dat het zoeken is naar geschikte materialen. Dat is ook - nog steeds - mijn ervaring.

    Ik heb inmiddels een heel arsenaal aan leuke ideeën, materialen en manieren om doelen te bereiken. Met deze 'special' wil ik mijn kennis delen en je inspireren voor nog leukere en effectievere behandelingen met oudere kinderen.

    Op deze pagina zie je de 4 principes, klik door en ontdek meer over de principes met de uitlegvideo's, behandelfragmenten en tips.

    Dit een special en daarom is dit thema anders opgebouwd.
    In deze video leg ik kort uit waarom.

    Waar kun je aan denken als je oudere kinderen behandelt?

    • De motivatie van de kinderen is belangrijk. Kinderen zijn meer gemotiveerd als ze weten waaraan gewerkt wordt en waarom dat belangrijk is. Als het mogelijk is laat kinderen dan ook meedenken met de doelen die je stelt.
    • Ook belangrijk voor de motivatie van kinderen is rekening houden met de interesses van het kind. Ik vraag bij de intake altijd wat het kind leuk vindt en wat zijn hobby’s zijn. Ik probeer zoveel mogelijk aan te sluiten bij de interesses. Wij hebben in onze praktijk ook voor oudere kinderen veel materiaal,  zoals Lego om verteloefeningen mee te doen en uitdagende gezelsschapsspelletjes zoals Concept kids of 30 seconds junior.
    • Bij oudere kinderen werk je in plaats van stoornisgericht vaker aan het aanleren van compensatiestrategieën. Bij een ouder kind met TOS zal de stoornis niet meer verdwijnen maar kan het kind wel strategieën leren om om te gaan met zijn beperkingen. Je kunt hierbij denken aan het omschrijven van woorden bij woordvindingsproblemen, vragen naar de betekenis bij een onbekend woord of vragen om verheldering of verduidelijking als je iets niet begrepen hebt.
    • Bij oudere kinderen kun je vaak gebruik maken van het linguïstisch vermogen. Je kunt het kind zelf laten beoordelen of een zin goed was, of het verhaal compleet was en of hij duidelijk praatte. Daarvoor is het belangrijk dat het kind ook goed weet waar hij op moet letten. En dat jij als logopedist het kind eerst veel feedback hebt gegeven.

    afgebakende doelen

    Maak doelen per behandeling heel specifiek en bespreek met het kind waar jullie die les aan werken. Vooruitgang is dan voor iedereen duidelijk zichtbaar.


    pregnante context

    Bedenk oefeningen met contexten waarin het kind de noodzaak voelt om de doeluiting of doelconstructie te gebruiken. Een succeservaring verhoogt de motivatie.

    Communicatieve setting

    Creëer een setting met dialoog en interactie. Deze interactie is een natuurlijke leeromgeving en geeft veel kansen om doeluitingen te modelen.


    pakkend materiaal

    Kom los van het platte vlak en bestaande methodes en gebruik concreet en alternatief materiaal. Sluit waar mogelijk aan op de interesses van het kind.

    materialenkast

    Een overzicht van mijn favoriete materialen en de behandeldoelen en toepassingen.

    Leesvoer

    Ik moest goed zoeken naar een artikel bij dit thema. En dat geeft gelijk aan hoe belangrijk het is om extra aandacht te geven aan deze groep kinderen.